Đi dân quân tự vệ có phải đi nghĩa vụ quân sự nữa không?

Trong nhiều quốc gia, dân quân tự vệ được coi là một phần quan trọng của hệ thống quốc phòng và an ninh. Tuy nhiên, câu hỏi về liệu việc tham gia dân quân tự vệ có đồng nghĩa với việc phải thực hiện nghĩa vụ quân sự hay không vẫn là một vấn đề gây tranh cãi và đòi hỏi sự hiểu biết sâu rộng về pháp luật quân sự. Trong bối cảnh này, việc đưa ra sự định rõ về mối liên hệ giữa hai khái niệm này là cực kỳ quan trọng. Những người tham gia dân quân tự vệ thường được huấn luyện để tham gia vào các hoạt động bảo vệ cộng đồng, duy trì trật tự và an ninh trong khu vực địa phương. Tuy nhiên, liệu việc này có áp dụng nghĩa vụ quân sự như những người tham gia vào quân đội chính thống không? Điều này phụ thuộc vào quy định cụ thể của từng quốc gia và cách mà pháp luật quân sự của họ định nghĩa về nghĩa vụ quân sự và vai trò của dân quân tự vệ. Để có cái nhìn toàn diện hơn về vấn đề này, chúng ta cần phải đi sâu vào tìm hiểu về các quy định và chính sách của từng quốc gia cụ thể.

1. Dân quân tự vệ là gì?

Dựa vào quy định của Điều 3 trong Luật Dân quân tự vệ 2019, dân quân tự vệ được xác định là một lực lượng vũ trang quần chúng, không rời khỏi hoạt động sản xuất và công tác, được tổ chức tại địa phương và được gọi là dân quân, cũng như được tổ chức tại các cơ quan, tổ chức nhà nước, chính trị, xã hội, đơn vị sự nghiệp và tổ chức kinh tế, gọi chung là tự vệ.

Dân quân tự vệ phải tuân thủ sự lãnh đạo của Đảng Cộng Sản Việt Nam, sự thống lĩnh của Chủ Tịch Nước, sự quản lý và điều hành của Chính phủ, cũng như sự lãnh đạo và chỉ đạo của cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương ở các cấp khác nhau. Họ cũng phải tuân thủ sự chỉ huy thống nhất từ Bộ trưởng Bộ Quốc phòng và sự chỉ huy trực tiếp từ chỉ huy trưởng cơ quan quân sự ở địa phương. Bí thư đảng ủy ban chỉ huy quân sự hoặc chính trị viên của lực lượng tự vệ phải là bí thư đảng bộ hoặc phó bí thư thường trực của các cấp chính quyền, đơn vị.

Ngoài ra, dân quân tự vệ cũng phải tuân thủ Hiến pháp, pháp luật và các điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên. Họ dựa vào sự đoàn kết của toàn dân tộc và hệ thống chính trị để thực hiện nhiệm vụ của mình.

2. Độ tuổi, thời hạn và quy chuẩn thực hiện nghĩa vụ tham gia Dân quân tự vệ trong thời bình

Theo Điều 8 của Luật Dân quân tự vệ 2019, các điều khoản quy định như sau:

• Công dân nam từ đủ 18 tuổi đến hết 45 tuổi và công dân nữ từ đủ 18 tuổi đến hết 40 tuổi đều có nghĩa vụ tham gia Dân quân tự vệ. Tuy nhiên, nếu tình nguyện tham gia Dân quân tự vệ, họ có thể kéo dài thời gian tham gia đến hết 50 tuổi đối với nam và hết 45 tuổi đối với nữ.
• Thời hạn thực hiện nghĩa vụ tham gia Dân quân tự vệ tại các lực lượng như Dân quân tự vệ tại chỗ, Dân quân tự vệ cơ động, Dân quân tự vệ biển, Dân quân tự vệ phòng không, pháo binh, trinh sát, thông tin, công binh, phòng hóa và y tế là 04 năm. Đối với dân quân thường trực, thời hạn là 02 năm.

Tuy nhiên, thời hạn thực hiện nghĩa vụ tham gia Dân quân tự vệ có thể được kéo dài nhưng không vượt quá 02 năm, tùy theo yêu cầu và nhiệm vụ quốc phòng, quân sự của địa phương, cơ quan, tổ chức. Riêng đối với dân quân biển, tự vệ và chỉ huy đơn vị Dân quân tự vệ, thời hạn có thể được kéo dài hơn, nhưng không vượt quá độ tuổi quy định tại khoản 1 của Điều này.

3. Đi dân quân tự vệ có phải đi nghĩa vụ quân sự nữa không?

Theo Khoản 4 Điều 4 của Luật Nghĩa vụ quân sự 2015, có các trường hợp sau đây được công nhận đã hoàn thành nghĩa vụ quân sự tại ngũ trong thời bình:

• Các cá nhân là dân quân tự vệ nòng cốt, đã hoàn thành nhiệm vụ tham gia dân quân tự vệ và có ít nhất 12 tháng làm nhiệm vụ dân quân tự vệ thường trực;
• Các cá nhân đã hoàn thành nhiệm vụ tham gia Công an xã liên tục từ ít nhất 36 tháng;
• Cán bộ, công chức, viên chức, sinh viên tốt nghiệp đại học trở lên, đã được đào tạo và được phong quân hàm sĩ quan dự bị;
•  Thanh niên đã tốt nghiệp đại học, cao đẳng, trung cấp và tình nguyện phục vụ tại đoàn kinh tế – quốc phòng từ ít nhất 24 tháng theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ;
• Công dân phục vụ trên tàu kiểm ngư ít nhất 24 tháng.

Kết luận từ điều này có thể rút ra hai trường hợp:

• Nếu cá nhân thuộc vào đối tượng dân quân tự vệ nòng cốt và đã hoàn thành ít nhất 12 tháng làm nhiệm vụ dân quân tự vệ thường trực, thì họ sẽ được miễn nghĩa vụ quân sự.
• Tuy nhiên, nếu cá nhân thuộc vào lực lượng dân quân tự vệ rộng rãi, không thường trực, như dân quân tự vệ tại chỗ, thì vẫn còn phải tuân thủ quy định về nghĩa vụ quân sự theo Luật Nghĩa vụ quân sự năm 2015.

Trong thực tế, có nhiều người hiểu nhầm về vấn đề này, cho rằng việc tham gia dân quân tự vệ tự động giải quyết được nghĩa vụ quân sự, tuy nhiên, điều này không phải là đúng. Do đó, để xác định liệu một người có được miễn nghĩa vụ quân sự hay không, cần phải xác định liệu họ thực sự hoạt động với tư cách là dân quân tự vệ nòng cốt hay không.

4. Các câu hỏi thường gặp

Trường hợp nào được miễn NVQS khi đang tham gia dân quân tự vệ?

Theo quy định của Luật Nghĩa vụ Quân sự năm 2015, những công dân nam đang tham gia dân quân tự vệ có ít nhất 24 tháng phục vụ tại các đơn vị dân quân thường trực, dân quân cơ động, dân quân tự vệ biển, dân quân phòng không, pháo binh, trinh sát, thông tin, công binh, phòng hóa, y tế được miễn NVQS.

Trường hợp nào được hoãn NVQS khi đang tham gia dân quân tự vệ?

Theo quy định của Luật Nghĩa vụ Quân sự năm 2015, những công dân nam đang tham gia dân quân tự vệ có đủ sức khỏe và đang thực hiện nhiệm vụ huấn luyện theo kế hoạch của Bộ Quốc phòng được hoãn NVQS.

Sau khi nộp đơn đề nghị miễn NVQS, bạn sẽ được gì?

Sau khi nộp đơn đề nghị miễn NVQS, bạn sẽ được:

• Ban chỉ huy quân sự cấp xã xem xét và quyết định.
• Thông báo về kết quả xem xét.